Bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường là một nhóm bệnh gồm nhiều thể, thường bị bỏ sót trên lâm sàng trong khi hậu quả để lại khá nặng nề: đau mạn tính, mất cảm giác bảo vệ, loét bàn chân và suy giảm chất lượng sống. Bài tổng quan tường thuật có cấu trúc này trình bày cách phân loại các thể bệnh cùng đặc điểm nhận diện và nguyên tắc xử trí của từng thể, sau đó tập trung cập nhật chẩn đoán và điều trị bệnh đa dây thần kinh cảm giác - vận động đối xứng đoạn xa (distal symmetric polyneuropathy - DSPN) và thể có đau, vốn chiếm phần lớn gánh nặng lâm sàng. Tài liệu được tìm trên PubMed/MEDLINE, Cochrane Library cùng các hướng dẫn chính thức trong nước và quốc tế đến ngày 31/7/2026. Chẩn đoán DSPN trước hết là chẩn đoán lâm sàng, dựa vào bệnh sử kết hợp thăm khám sợi nhỏ, sợi lớn và phản xạ gân gót. Sàng lọc DSPN, xác định mất cảm giác bảo vệ và phân tầng nguy cơ loét bàn chân là ba mục tiêu khác nhau: monofilament 10 g phục vụ mục tiêu thứ hai và có độ nhạy thấp với bệnh giai đoạn sớm nên không dùng để loại trừ DSPN; điện dẫn truyền thần kinh chỉ cần thiết khi biểu hiện không điển hình hoặc khi cần khẳng định chẩn đoán. Về điều trị, kiểm soát đa yếu tố nguy cơ và chăm sóc bàn chân đi song song với việc lựa chọn cá thể hóa gabapentinoid, thuốc ức chế tái hấp thu chọn lọc serotonin - norepinephrine hoặc thuốc chống trầm cảm ba vòng, theo nguyên tắc khởi liều thấp, tăng chậm và chỉnh liều theo tuổi cùng chức năng thận. Khi đáp ứng chưa đủ, đổi nhóm cơ chế hoặc phối hợp thuốc hợp lý thường tốt hơn việc tăng liều kéo dài; opioid dùng dài ngày nên tránh. Acid alpha-lipoic và benfotiamine chỉ nên xem là điều trị bổ trợ, vì tổng quan Cochrane năm 2024 cho thấy acid alpha-lipoic có lẽ ít hoặc không cải thiện triệu chứng thần kinh sau sáu tháng. Phát hiện sớm tổn thương sợi nhỏ và các liệu pháp làm thay đổi tiến triển bệnh vẫn là những hướng nghiên cứu còn bỏ ngỏ.