APOLIPOPROTEIN E TRONG CHUYỂN HÓA LIPID VÀ BỆNH ALZHEIMER - Trần, Thị Thanh Hương; Nguyễn, Trung Anh; Phạm, Thắng; Mantyh, William; Nguyen, Huong; Trần, Viết Lực; Nguyễn, Thị Thanh Bình; Nguyễn, Thanh Bình (Tạp chí Sinh lý học Việt Nam, 2026)
Bệnh Alzheimer (AD) có căn nguyên không rõ ràng. Cơ chế bệnh sinh được biết đến nhiều nhất hiện nay là con đường beta - amyloid (Aβ) và con đường phosphoryl hóa protein tau. Rối loạn điều hòa chuyển hóa lipid đã nổi lên trong vai trò trung tâm của nhiều bệnh lý thoái hóa thần kinh, có thể là cơ chế gây AD. Các dạng đồng phân của một loại protein vận chuyển lipid - apolipoprotein E (APOE), có khả năng làm thay đổi nguy cơ mắc cũng như khả năng phục hồi trong một số bệnh thoái hóa thần kinh, trong đó có bệnh Alzheimer khởi phát muộn (LOAD). Các biến thể alen của gen APOE, làm thay đổi quá trình chuyển hóa lipid của tế bào và tổ chức với các loại tế bào và hệ thống khác nhau. Bài viết này tìm hiểu mối liên quan của APOE với cơ chế trao đổi chất nhằm xem xét những thay đổi ở cấp độ phân tử của tế bào trong chuyển hóa lipid thu được từ các dạng đồng phân APOE khác nhau. Những thay đổi này trong chuyển hóa lipid có thể làm sáng tỏ cơ chế gây bệnh và điều chỉnh nguy cơ mắc bệnh cũng như khả năng phục hồi bệnh thoái hóa thần kinh. Bài viết cũng đề cập tới một số phương pháp xác định đa hình gen APOE.