SỰ PHÁT TRIỂN XƯƠNG CỦA CÁ MEDAKA (ORYZIAS LATIPES) I - Tô, Thanh Thúy (Tạp chí Sinh lý học Việt Nam, 2015)
Medaka, Oryzias latipes, một loài cá xương nước ngọt nhỏ có nguồn gốc từ Nhật Bản và các nước Đông Nam Á hiện đang được sử dụng nhiều làm mô hình nghiên cứu y sinh học, trong đó có nghiên cứu về xương và các bệnh xương. Để có cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu về xương, chúng tôi đã phân tích và mô tả sự phát triển xương liên tục từ giai đoạn phôi đến khi cá 2 tháng tuổi. Xương được nhuộm bằng thuốc nhuộm alizarin red và thuốc nhuộm huỳnh quang, sau đó được chụp ảnh hiển vi để phân tích. Kết quả cho thấy xương cá medaka xuất hiện từ những giai đoạn sớm của sự phát triển phôi, bắt đầu bằng sự hình thành các xương đầu, sau đó đến xương cột sống và các xương vây. Trong bài báo phần một này chúng tôi trình bày quá trình phát triển xương từ giai đoạn phôi đến khi cá 10 ngày tuổi. Xương lỗ tai (otoliths - ot) xuất hiện đầu tiên ở phần đầu cá vào ngày tuổi thứ 3 (3 ngày sau khi trứng được thụ tinh). Ở các ngày tiếp theo của sự phát triển, các cấu trúc xương đầu khác dần dần được hình thành. Cột sống của medaka có khoảng 30 đốt sống, được hình thành từ ngày thứ 6 với 5-6 đốt sống đã được khoáng hóa bắt đầu từ đốt thứ 2, đốt thứ nhất hình thành vào ngày thứ 7. Xương vây đuôi xuất hiện khi cá 9 ngày tuổi, các vây lưng, vây ngực, vây hậu môn chưa thấy xuất hiện ở giai đoạn này.