ADIPOSE TISSUE, TYPE 2 DIABETES, AND THE LIVER IN THE CARDIOVASCULAR-KIDNEY-METABOLIC FRAMEWORK: FROM CKM TO CRHM, CARDIAL-MS, AND MALCKS

Tóm tắt

Hội chứng tim mạch-thận-chuyển hóa (CKM) do Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) đề xuất năm 2023 đã thiết lập khung tích hợp mô tả tương tác giữa rối loạn chuyển hóa, bệnh thận mạn (CKD) và bệnh tim mạch (CVD). Từ đầu năm 2025 đến đầu năm 2026, ba khung khái niệm mở rộng lần lượt xuất hiện: hội chứng tim mạch-thận-gan-chuyển hóa (CRHM), hội chứng tim-thận-đái tháo đường-gan-chuyển hóa (CARDIAL-MS) và hội chứng gan-tim mạch-thận liên quan chuyển hóa (MALCKS). Cả ba cùng phản ánh nhu cầu làm rõ vai trò của gan, rối loạn chức năng mô mỡ, mỡ lạc chỗ và đái tháo đường type 2 (T2D) trong bệnh lý đa cơ quan liên quan chuyển hóa. Lấy CKM làm nền tảng, bài tổng quan phân tích cơ sở sinh lý và sinh lý bệnh của ba mô hình hậu-CKM, tập trung vào rối loạn chức năng mô mỡ, đề kháng insulin, T2D, bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) và tương tác gan-tim-thận. CRHM chủ yếu làm rõ thành phần gan; CARDIAL-MS nhấn mạnh mô mỡ, mỡ lạc chỗ, đái tháo đường và MASLD trong một hệ thống phân giai đoạn; còn MALCKS lấy trục MASLD-chuyển hóa làm điểm khởi đầu để liên kết tổn thương tim và thận. Tuy nhiên, khác với CKM vốn đã có hệ thống phân giai đoạn và hướng dẫn liên hiệp hội, cả ba vẫn là khung đề xuất, chưa được kiểm chứng đầy đủ về định nghĩa vận hành, giá trị tiên lượng gia tăng hay khả năng thay đổi điều trị. Đặc biệt, hướng dẫn CKM năm 2026 đã tích hợp đánh giá MASLD và xơ hóa gan, làm thay đổi mốc so sánh cho các mô hình hậu-CKM. Do đó, giá trị của các thuật ngữ này phụ thuộc vào khả năng nhận diện kiểu hình sinh học có thể đo lường, dự đoán và can thiệp hiệu quả hơn CKM hiện hành, chứ không phải số cơ quan trong tên gọi.